Drogi Jamesie Cameronie,

co się stało z Twoimi umiejętnościami scenopisarskimi? Jasne, już do fabuły Obcych: Decydującego starcia wpisałeś postacie boleśnie jednowymiarowe, na scenariusz Titanika też wielu kręciło nosami (mi tam się podobało), ale żeby aż tak drastycznie obniżyć loty?

Już nie zamierzam wypominać Ci przywoływanych po wielokroć w Internecie podobieństw do Pocahontas/Tańczącego z Wilkami/Ostatniego Samuraja/Terry 3D (wybierz proszę ten tytuł, którego porównanie do Avatara najmniej Cię zawstydza), wszak nie każdy film musi być ostoją oryginalności, a już na pewno nie należy stawiać takich wymagań przez wysokobudżetowym blockbusterem sci-fi. Star Trek, rocznikowy równolatek Twojego ostatniego dziecka, jest w gruncie rzeczy powtórką z czwartego epizodu Gwiezdnych Wojen, a dostarcza nieskrępowanej rozrywki na najwyższym poziomie. Nie, nie, Ty, Jamesie Cameronie, Avatarem popełniasz grzech znacznie cięższy.

Nudzisz.

Wypełniłeś tę sztampową fabułkę sztampowymi postaciami, sztampowymi zwrotami akcji i przekraczającymi jakąkolwiek skalę banału dialogami. Zły pan z korporacji, kierujący się wyłącznie żądzą zysku? Pozbawiony jakiejkolwiek refleksji wojskowy, marzący wyłącznie o militarnej rozpierdusze, która naznaczy jego bicepsy kolejnymi bliznami? Przeciwstawienie im dobrych naukowców, jako jedynych posiadających w sobie pierwiastek humanitaryzmu? Itepe, itede. Naprawdę, tylko na tyle Cię stać? Jak ja mam się czymkolwiek ekscytować, jeśli od początku wiem do czego zmierzasz, i jaką drogą do tego celu podążysz? No jak?

Film ma kilka jasnych punktów, ale to krople w morzu nijakości. Sam Worthington jest zaskakująco dobry w roli Jake’a Skully’ego - sparaliżowanego od pasa w dół wojskowego (wyborne posunięcie dramaturgiczne!), który dołącza do grupy naukowców badających księżyc Pandora. Pomysł polegający na przeniesieniu - za pomocą skomplikowanego procesu biologicznego – świadomości głównego bohatera do wyhodowanego w laboratorium ciała autochtona jest świetny i za to należą Ci się brawa. Z kolei umieszczenie akcji w odległej o 150 lat przyszłości i równie dalekim układzie Alfa Centauri pozwoliło Ci na uwolnienie swojej wyobraźni i wykreowanie od podstaw przekonującego ekosystemu. Ale już wymyślając tę humanoidalną rasę Na’vi, którą infiltruje Jake Skully, zbytnio się nie wysiliłeś. Łuki, strzały, szybka umiejętność przyswajania języka angielskiego (odmienność, oczywiście oprócz niebieskiej skóry i trzech metrów wysokości, znaczy jedynie lekki akcent), organizowanie się w struktury plemienne… Cała ta historia nosi silne znamiona tradycyjnej opowieści kolonialnej, ale chociaż na etapie kreowania charakterystyki tubylców mogłeś swoje inspiracje nieco zatuszować.

Nie uratują Twojego filmu nawet rewelacyjne, rewolucyjne, fotorealistyczne efekty specjalne i, przyznaję, przynosząca wyborne rezultaty technologia (e)motion-capture. Przy okazji, składam Ci Jamesie Cameronie gratulacje, albowiem tak znakomitego marketingu jeszcze w swoim życiu nie doświadczyłem.  Wytworzono w ludziach wewnętrzny imperatyw do obejrzenia tego filmu: „bo jest przełomowy”, „bo jest nowymi Gwiezdnymi Wojnami”, „bo daje wgląd w przyszłość kina” i, oczywiście, „bo wszyscy inni już widzieli”. Prawdziwy terror tłumu. Wyżej podpisany poszedł do kina co prawda nastawiony do tego szału nieco sceptycznie, ale ze szczerą nadzieją na dobrą zabawę, a mimo to udało Ci się go rozczarować i zanudzić. Otóż, drogi Jamesie, fabuła nie może być zakładnikiem technologii. Technologia nie może być celem samym w sobie. Technologia powinna dopełniać treść, a nie odwrotnie. Słowa brzmiące jak truizmy, ale najwyraźniej trzeba Ci o tym przypomnieć.

Byłbym gotów przymknąć na to wszystko oko, ale jest coś przelewającego czarę goryczy. Otóż serwujesz widzom, drogi Jamesie Cameronie, okropną, bo zakrytą jedynie cienką woalką, metaforę wojenną, wtłaczając ją w zupełnie do tego celu nieprzystającą jednowymiarową (choć w 3D), eskapistyczną opowieść. Sorry, Jim, you can’t have it both ways.

Właśnie stwierdziłem, że jesteś równolatkiem Matta Groeninga, co przypomniało mi własną reakcję po obejrzeniu kinowych Simpsonów: „i nad tym pracowaliście 15 lat”? Jednak jego film musiał wytrzymać porównania z powszechnie uwielbianym serialem, był przezeń ograniczony. Ty miałeś carte blanche, a zapisałeś ją najbardziej oklepanymi frazesami.

Wróć do opowiadania historii, które wywołują emocje.



Pocahontas Avatar, scen. i reż. James Cameron, wyst. Sam Worthington, Zoe Saldana, Sigourney Weaver, Stephen Lang; USA, Wlk. Brytania, 2009